{"id":27,"date":"2020-08-16T12:43:59","date_gmt":"2020-08-16T09:43:59","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.istihbarat.club\/2020\/08\/16\/risk-ve-varlik\/"},"modified":"2021-03-29T21:10:15","modified_gmt":"2021-03-29T18:10:15","slug":"risk-ve-varlik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/risk-ve-varlik\/","title":{"rendered":"Risk ve Varl\u0131k"},"content":{"rendered":"\n<p>Bana g\u00f6re \u201cRisk\u201d, hedefe gidilen yolun bilinmezlik durumunun bizim i\u00e7in olu\u015fturdu\u011fu tahmini bedeldir. Evrende her \u015fey bir hareket ve al\u0131\u015fveri\u015f \u00fczerine kuruludur. Enerjinin korunumu yasas\u0131nda oldu\u011fu gibi bahsedece\u011fimiz al\u0131\u015fveri\u015f baz\u0131 \u201c\u015eEY\u201d lerin birbirine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden ibarettir. Varl\u0131k ise enerji kavram\u0131ndan da \u00fcstte bir kavramd\u0131r. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de varl\u0131k olarak adland\u0131r\u0131labilir. Nurettin Top\u00e7u \u015funu demi\u015ftir: \u201c\u00c2lem \u00fc\u00e7 \u015feyin mecmuundan ibarettir: Varl\u0131k, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hareket.\u201d Top\u00e7u, hareketi insan\u0131n cevheri olarak tan\u0131mlar, \u201cyapt\u0131\u011f\u0131 ne ise insan odur\u201d der. Ben buradan varl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturan \u015feyin hareket oldu\u011fu \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n\u0131 yapmaktay\u0131m. Ger\u00e7ekten hareket var olmayla e\u015fde\u011fer bir \u015fey olabilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p><em>Termodinamik\u2019in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yasas\u0131 bazen \u2018mutlak s\u0131f\u0131r s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda dengede olan sistemlerin \u00f6zelliklerine ili\u015fkin\u2019 olarak \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlan\u0131r<\/em>:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBir ideal kristalin entropisi, mutlak s\u0131f\u0131r kelvinde, tam olarak s\u0131f\u0131ra e\u015fittir.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Entropi s\u0131f\u0131ra e\u015fit oldu\u011funda hareket s\u0131f\u0131rlanmaktad\u0131r, ama so\u011fuyan ve so\u011futan aras\u0131ndaki \u0131s\u0131 al\u0131\u015fveri\u015finden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u015fu anki bilgilere g\u00f6re s\u0131f\u0131r kelvine ula\u015f\u0131lamaz ve ula\u015f\u0131lma noktas\u0131nda ise kuantum dalgalanma dedi\u011fimiz \u015feyin ger\u00e7ekle\u015fme ihtimali var ki bu da \u0131s\u0131y\u0131 s\u0131f\u0131r kelvinden uzakla\u015ft\u0131racakt\u0131r ve varolu\u015f devam etmektedir. Hareket ile varolu\u015f sa\u011flanmaktad\u0131r. Ve al\u0131\u015fveri\u015f devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Risk kavram\u0131na de\u011finirken neden \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnce\u201d kavram\u0131n\u0131 da konuya dahil ettin diye sorabilirsiniz. Burada \u015funu a\u00e7\u0131klamak iyi olabilir;<\/p>\n\n\n\n<p>Hareketle birlikte madde var olmakta ve maddenin hareketiyle zaman, zaman\u0131n ge\u00e7mesiyle de hareket olu\u015fuyor. Zaman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir yer demek maddenin de olmad\u0131\u011f\u0131 bir yer demektir. Madde yoksa hareket de yoktur. Bir hi\u00e7lik olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz zamans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bizim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131zdan. Ama <strong>Hi\u00e7lik<\/strong> ve her \u015feyin bir oldu\u011funu kabul etti\u011fimizde asl\u0131nda zamans\u0131z hi\u00e7li\u011fin de varl\u0131k olu\u015fturabildi\u011fini anlar\u0131z. Bunu en iyi \u00f6rneklemenin yolu zihinsel faaliyetlerimizdir. Zihnimizde bir \u015fey hayal etti\u011fimizde ve g\u00f6rselle\u015ftirdi\u011fimizde asl\u0131nda hi\u00e7 var olmayan bir \u015feyi var etmi\u015f oluruz zihinsel d\u00fczeyde. Hayal etti\u011fimiz \u015feyin atomu yoktur, varl\u0131k g\u00f6stermez yani 1 diyemeyiz ama s\u0131f\u0131r da diyemeyiz \u00e7\u00fcnk\u00fc o hayal etti\u011fimiz \u015fey bize duygusal tepkiler verdirecek kadar da ger\u00e7ektir bir yandan. Demek ki bu plan yani varl\u0131\u011f\u0131n ve yoklu\u011fun bir arada oldu\u011fu zihinsel plan bize bir \u015feyler anlatabilir. T\u00fcm var olu\u015funun kan\u0131t\u0131 bizim d\u00fc\u015f\u00fcncemizde sakl\u0131.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u2018Hayatta \u00f6dedi\u011finiz bedel kadar al\u0131rs\u0131n\u0131z. Her \u015feyin bir bedeli vard\u0131r ve bu bedelin miktar\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde edilecek \u015feyin de\u011feriyle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Elde edilmek istenen ne kadar de\u011ferliyse, bu bedel de o kadar a\u011f\u0131rd\u0131r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Risk kavram\u0131na gelirsek \u00a0\u201cRisk\u201d kimin i\u00e7in vard\u0131r? Yani insan olmasa risk kavram\u0131 var olabilir miydi? Risk ortada ama\u00e7 olmas\u0131 durumunda var olur. Ama\u00e7 ise d\u00fc\u015f\u00fcnce gerektirir. Yine top\u00e7u: \u201cistenmi\u015f olan bir hareketin manas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir zaman s\u00f6ylenemez\u201d der. Burada hareketin istenmi\u015f olmas\u0131 gerekiyor ki de\u011fer olu\u015fsun. De\u011ferin korunup korunamama ihtimali de risk kavram\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fclmektedir. Talep ve istek denilen \u015fey yoksa risk de yoktur mana da olmaz. \u00d6rne\u011fin bir ta\u015f\u0131n \u015fu anki bilgilerimize g\u00f6re bir d\u00fc\u015f\u00fcncesi olamaz buna uygun bir yap\u0131s\u0131 mekanizmas\u0131 bulunmuyor ve dolay\u0131s\u0131yla ta\u015f\u0131n yere d\u00fc\u015fme riski diye bir fakt\u00f6r\u00fc de\u011ferlendirmeye almak mant\u0131kl\u0131 olmaz. Ama o ta\u015f\u0131n y\u00fcksekten d\u00fc\u015fmesi durumunda bize \u00e7arparak zarar vermesi bir risk olarak de\u011ferlendirilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6rnek verdi\u011fim durumda bizim hayatta kalma amac\u0131m\u0131z bulunmaktad\u0131r ve bu olay\u0131n ya\u015fanmas\u0131 ama\u00e7lanan \u015feyin yani hayatta kalmay\u0131 imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lacakt\u0131r. Bizim ortadan kalkmam\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcncenin de ortadan kalkmas\u0131na sebep olacakt\u0131r. Art\u0131k risk diye bir kavram\u0131n olmas\u0131na da gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131r ve kavram olu\u015fmas\u0131na y\u00f6nelik hi\u00e7bir ko\u015ful da bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Peki zarar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ihtimali ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn artt\u0131\u011f\u0131 bir duruma insanlar neden y\u00f6nelirler? Risk, ya\u015fam\u0131n\u0131 alt \u00fcst edecek ve kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n anlams\u0131zla\u015fmas\u0131na sebep olabilecek seviyedeyken insanlar harekete ge\u00e7me riskini ald\u0131klar\u0131nda sonucun ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorlarsa, neden bu kumara giri\u015fiyorlar?<\/p>\n\n\n\n<p>Bunu Richard Sennett \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Bu risk alma d\u00fcrt\u00fcs\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda, bu d\u00fcrt\u00fc her ne kadar k\u00f6r, belirsiz ve tehlikeli olsa da, bir dizi k\u00fclt\u00fcrel motivasyon yat\u0131yor. E\u011fer risk almay\u0131, bilinmeyene yolculuk olarak tan\u0131mlarsak, macerac\u0131n\u0131n akl\u0131nda mutlaka var\u0131lacak bir hedef vard\u0131r. Odysseus yurduna d\u00f6nmek, Julien Sorel \u00fcst s\u0131n\u0131fa t\u0131rmanmak istiyordu. Modern risk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn garip y\u00f6n\u00fc, hareketsizli\u011fin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclmesi, sabit kalman\u0131n \u00f6l\u00fcmle e\u015f tutulmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, var\u0131lacak hedeften \u00e7ok, ayr\u0131lma ediminin kendisi \u00f6nemlidir. Bu ayr\u0131lma iste\u011fini yaratan devasa toplumsal ve ekonomik g\u00fc\u00e7ler vard\u0131r: Kurumlar\u0131n d\u00fczensizle\u015fmesi, esnek \u00fcretim sistemi gibi\u2026 Yani, maddi ger\u00e7ekli\u011fin kendisi de denize a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. Oldu\u011fun yerde durmak, \u00e7emberin d\u0131\u015f\u0131nda kalmak demektir. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00fcrecin as\u0131l zirvesi ayr\u0131lma karar\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; \u00f6nemli olan bu kopu\u015fa karar vermek. Risk almayla ilgili bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma, insanlann en b\u00fcy\u00fck mutlulu\u011fu bir kopu\u015fa, ayr\u0131l\u0131\u015fa karar verdikleri zaman ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/em><\/p><p>\u2013 Karakter A\u015f\u0131nmas\u0131 -Richard Sennett<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Richard sennet verdi\u011fi \u00f6rneklerde (Odyses\u2026., Lurel\u2026.), asl\u0131nda tek bir amaca ula\u015f\u0131lmak isteniyordur. Minimum enerji ile g\u00fcvenli ya\u015fam. Buna giden yol ise hareket ve risk (D\u00fc\u015f\u00fcnce varsa var) ile kat edilebiliyor. Evren ise maksimum enerjiden minimum d\u00fczene maksimum d\u00fczensizli\u011fe evrilmekte.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201cRisk\u201d, hedefe gidilen yolun bilinmezlik durumunun bizim i\u00e7in olu\u015fturdu\u011fu tahmini bedeldir. D\u00fc\u015f\u00fcnsel varolu\u015fun \u00f6l\u00e7\u00fclebilmesinde risk kavram\u0131n\u0131n yeri nedir?\n","protected":false},"author":1,"featured_media":205,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[14],"class_list":{"0":"post-27","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-felsefe-ve-fikir","8":"tag-felsefe-ve-fikir"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istihbarat.club\/vitrin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}